Iraakse onrust stamt deels uit eeuwenoude verdeeldheid onder moslims

Vanaf de vroege 7de eeuw begonnen Arabische krijgers aan hun veroveringstochten, geÔnspireerd door de nieuwe godsdienst, de islam. Ze verspreidden de leer van de profeet Mohammed over een gebied dat zich van Spanje tot in India uitstrekte. De kersverse moslimwereld werd echter al snel verscheurd door de rivaliserende sjiitische en soennitische stromingen, een schisma dat herhaaldelijk tot geweld en bittere verdeeldheid leidde. In Irak dreigt het oude conflict inmiddels weer in alle hevigheid op te laaien.

Minder dan 15 procent van de een miljard moslims ter wereld zijn sjiieten. In Irak is echter 60 procent van de 25 miljoen inwoners sjiitisch, ook al domineerden de soennieten het land voor en tijdens het bewind van Saddam Hussein. Ook in Iran en Bahrein zijn de sjiieten in de meerderheid en in Saudi-ArabiŽ, Koeweit, SyriŽ en Libanon vormen ze omvangrijke minderheden. In Afghanistan, Pakistan en Tadzjikistan leven kleine groepen sjiieten.

De opdeling in een sjiitische en soennitische stroming gebeurde al snel na de dood van Mohammed in 632. Soennieten geloven dat de eerste vier kaliefen - de hoogste religieuze, politieke en militaire leiders - van de islam de rechtmatige opvolgers van Mohammed zijn. Abu Bakr, de schoonvader van Mohammed, was de eerste kalief.

Sjiieten vinden dat de nazaten van Ali, Mohammeds neef en schoonzoon en tevens de vierde kalief, de ware leiders van de islam zijn. Het Arabische woord shia verwijst naar de volgelingen van Ali. Het is een afkorting van Shia-Ali, wat 'de partij van Ali' betekent.

Sjiieten vereren niet alleen Ali, maar ook diens zoon Hussein, de kleinzoon van de profeet Mohammed. Die werd tijdens een veldslag bij Karbala in 680 gedood door soennitische tegenstrevers. Zijn dood wordt jaarlijks nog altijd herdacht tijdens emotionele rituelen.

Sjiieten en soennieten hebben verschillende gebedsdiensten en rituelen. De sjiitische geestelijkheid is meer georganiseerd en hiŽrarchisch gestructureerd dan de soennieten. Zo is de imam voor soennieten niet veel meer dan de voorganger bij het vrijdagse gebed. Bij de sjiieten nemen imams een veel belangrijkere plaats in. Sjiieten geloven dat hun religieuze leiders van nature zonder zonde zijn en dat hun autoriteit onfeilbaar is.

Een strenge vorm van soennisme is het wahhabisme, dat bij het begin van de 19de eeuw ontstond in Saudi-ArabiŽ en er nog steeds een zeer bepalende macht is. Het wahhabisme baseert zijn leer op een letterlijke interpretatie van de Koran, het verwerpt de verering van heiligen of hun begraafplaatsen en mystieke stromingen. Zo'n stroming is het soefisme. Soefi's benadrukken de individuele vroomheid en vermengen vaak plaatselijke gebruiken in hun geloofsbelijdenis.

RPM
Toegevoegd: 7 november 2003
Bron: www.nieuws.nl


Print deze pagina
Terug