Situatie rond kernreactor Japan blijft ernstig

De kerncentrale Fukushima 1 is wellicht bezig met een meltdown, meldde het Japanse persbureau Kyodo zaterdagmorgen. In de buurt van de centrale is volgens een nucleaire veiligheidscommissie het radioactieve cesium gemeten. Van een meltdown is sprake als de reactorkern door gebrek aan koeling zo heet wordt dat deze zich de grond in smelt. Dat is een nucleair rampscenario.

De centrale, 250 kilometer van Tokio, was in problemen gekomen door de aardbeving. De centrale kon daardoor een tijdlang onvoldoende koelen, waardoor de temperatuur en druk te hoog opliepen. De autoriteiten besloten eerder al radioactief stoom te laten ontsnappen. Tienduizenden omwonenden zijn geëvacueerd. Een deel van de splijtstaven was korte tijd aan de lucht blootgesteld toen het koelwater zakte door verdamping. Momenteel pompt een brandblusapparaat water in de reactor, meldde persbureau Jiji.

Een woordvoerder van exploitant Tepco zei „te geloven dat de reactor geen meltdown ondergaat of scheurt. We proberen het koelwaterpeil te verhogen.” Eerder waren ook problemen ontstaan in een andere centrale, de Fukushima 2. Ook daar was de temperatuur zo hoog opgelopen dat radioactief stoom moest worden gelekt in de buitenlucht.

Een meltdown of kernsmelting gebeurde onder meer in het Oekraïense Tsjernobyl (1986) en in het Amerikaanse Three Miles Island in Pennsylvania (1979)

Update 1:
Boven de Japanse kerncentrale Fukushima 1 hangt zaterdag rond 09.00 uur (Nederlandse tijd) een witte rookwolk. Ook zou een explosie zijn gehoord. Dat meldden Japanse media. Enkele medewerkers van de kerncentrale zouden door de ontploffing gewond zijn geraakt.

Volgens de Japanse televisie is de radioactiviteit op de nucleaire installatie twintig keer hoger dan normaal. Details over de situatie rond de kernreactor zijn nog onbekend.

Een deel van het gebouw van de Japanse kerncentrale Fukushima 1 zou zaterdag zijn ingestort na een explosie. Het dak en muren zijn weggeblazen door de ontploffing. Dat meldde de Japanse televisie. Door de explosie, die zich lokale tijd om half vier 's middags voordeed, zouden medewerkers van de centrale gewond zijn geraakt. Boven de centrale, ongeveer 250 kilometer van Tokio, hangt een witte rookwolk. Rondom de installatie zou de hoeveelheid straling twintig keer hoger zijn dan normaal.

De televisiezender waarschuwde omwonenden om binnen te blijven. Wie toch buiten is, moet mond en neus afdekken met een natte doek. Tienduizenden omwonenden waren uit voorzorg geëvacueerd, maar er zijn toch nog mensen in de omgeving van de installatie. Het is nog onduidelijk hoe de explosie is ontstaan. Mogelijk is de kernreactor oververhit geraakt, maar daarover zijn geen officiële uitspraken gedaan.

Update 2
Er is ondertussen op het Witte Huis spoedberaad geweest met een blijkbaar erg ongeruste president Obama.

Obama heeft zijn energieminister Steven Chu en buitenlandminister Hillary Clinton opgedragen “met de hoogste prioriteit alles te doen om te Japanners te helpen”. De vraag is maar wat dat kan zijn. Afgaande op de laatste verklaringen van Ryohei Shiomi na een spoedvergadering van de Japanse regering blijkt dat niemand zich nog echt in de buurt van de reactoren waagt.

Bij een meltdown wordt de reactorkern door verlies van de koeling zo heet, dat de regelmechanismen kapot gaan en daardoor de kettingreactie niet meer in de hand kan worden gehouden. Daardoor blijft, wanneer de kritische massa is bereikt, de temperatuur van de reactor potentieel toenemen, en smelt hij langzaam de grond in. Een enorme radioactieve besmetting van het milieu is dan een waarschijnlijk gevolg. Als de reactorkern ook nog op bijvoorbeeld grondwater stuit kan dat leiden tot een enorme chemische explosie waarbij radioactief materiaal over grote afstand verspreid raakt.

De verklaring voor wat er is misgegaan in Fukushima is eigenlijk behoorlijk simpel: water van de tsunami van de megabeving zette de dieselgeneratoren onder die de koeling aandrijven. De generatoren begaven het, de koeling stopte. Omdat de koeling stopte, nam de druk toe in de reactor. Om de drukt te verlagen werd – na toelating van de Japanse premier – beslist om radioactieve stoom te lossen uit de reactor. Het probleem: de beslissing om dat te doen liet even op zich wachten en bovendien kon ze pas uren later uitgevoerd worden omdat er gewoon geen stroom voorhanden was om dat effectief te doen.

Update 3
De regering van Japan bevestigde dat er een explosie heeft plaatsgevonden in de veertig jaar oude kerncentrale en dat er sprake is van een radioactieve lekkage. Boven het complex, ongeveer 250 kilometer ten noorden van Tokio, hangt een witte rookwolk. Uit voorzorg waren al 45.000 mensen in een cirkel van 10 kilometer van de nucleaire installatie geëvacueerd. De mensen die er toch nog zijn, worden opgeroepen om binnen te blijven. Wie zich buiten waagt, moet een natte doek voor zijn of haar mond houden.



Update 4
De Japanse overheid bevestigt nu ook officieel dat er een ernstig radioactief lek is ontstaan door de ontploffing in de kerncentrale Fukushima I. Die blies het dak en de muren van één van de vier gebouwen gewoon weg. Wat nog staat is een skelet. Rondom de installatie is de hoeveelheid radioactieve straling pijlsnel de hoogte ingegegaan, en het gebied waar bewoners worden geëvacueerd is al twee keer vergroot. Volgens steeds meer bronnen zou een meltdown aan de basis van de explosie liggen. Dat zou betekenen dat de koepel waarin één van de reactors huist het begeven heeft. Enkele medewerkers van de kerncentrale zouden door de ontploffing gewond zijn geraakt. Er zijn ook minstens twee doden.

Update 5
Eindelijk wat positief nieuws uit Japan. De explosie in een kerncentrale in Japan heeft geen schade aan de reactor veroorzaakt. Dat zegt de exploitant van de centrale. Wel zijn delen van een gebouw beschadigd, maar de beschermende behuizing is nog intact. De beschermende behuizing is bedoeld om bij ongelukken te voorkomen dat er radioactieve straling vrijkomt. Toch is de straling 20 keer hoger dan normaal.

Volgens de Japanse televisie is de radioactiviteit bij de installatie 20 keer zo hoog als normaal. De kans is groot dat die straling is ontstaan door het 'afstomen' van de installatie gisteren om de druk op de reactor te verlagen. Dat zegt Tim van der Hagen, directeur van het Research Institute Delft. Het evacuatiegebied rond de ontplofte kerncentrale is uitgebreid. In een cirkel van 20 kilometer rond het complex moet iedereen weg. Het gebied was eerst 10 kilometer rond de installatie. Daarvoor waren 45.000 mensen uit voorzorg geëvacueerd. Hoeveel mensen nu extra geëvacueerd zijn, is niet bekend.

Update 6
Het lijkt erop dat er geen lekkage is ontstaan in de kernreactor van de Japanse nucleaire installatie Fukushima, 250 kilometer ten noorden van Tokio. Daar had zaterdag een explosie plaats, waardoor het dak en de muren van het pand zijn ingestort. De veertig jaar oude reactor zal nu worden gevuld met zeewater om de installatie te koelen. Dat zal vijf tot tien uur duren. De gehele koelingsprocedure kan tot wel tien dagen in beslag nemen.

Update 7
Er blijft nog veel onduidelijk over het lot van de kerncentrale in Japan. Berichten spreken elkaar tegen. De Japanners krijgen de problemen met een zestal kernreactors in twee centrales voorlopig niet onder controle. Ze zijn nu begonnen met de reactors onder te zetten met zeewater, een wanhoopsdaad, want daarmee worden de reactoren onbruikbaar in de toekomst. Eerder vandaag was er een ontploffing in de centrale Fukushima I. Die blies het dak en de muren van één van de vier gebouwen gewoon weg. Wat nog staat is een skelet. Rondom de installatie is de hoeveelheid radioactieve straling pijlsnel de hoogte ingegegaan, en het gebied waar bewoners worden geëvacueerd is al twee keer vergroot. Tokyo Electric Power (Tepco), dat de kerncentrale uitbaat, zegt dat het omhulsel van de reactor daarbij geen schade heeft geleden.

Daarbij moet wel opgemerkt worden dat Tepco niet meteen duidelijk is geweest in z'n communicatie de voorbije uren. Zo wilde het bedrijf pas toegeven dat er een explosie was gebeurd toen de video's daarvan online verschenen.

"De nucleaire reactor is omringd met een stalen behuizing, die weer is omgeven door een betonnen gebouw", aldus een woordvoerder van de regering. "Het betonnen gebouw is ingestort. We hebben ontdekt dat de stalen behuizing niet is ontploft." De behuizing is bedoeld om in het geval van incidenten te voorkomen dat er straling vrijkomt.

Volgens de overheid zijn de metingen van radioactiviteit na de explosie niet hoger dan daarvoor. Dat klopt niet met berichten die doorkomen van media die in de buurt aanwezig zijn. Twee uur geleden bevestigde een andere woordvoerder nog dat er door de explosie een radioactief lek was ontstaan. De woordvoerder geeft wel toe dat "zeker drie mensen besmet raakten door radioactieve straling tijdens het incident".

Tepco geeft wel toe dat het de koeling in beide kerncentrales nog steeds niet onder controle heeft, iets wat uiteindelijk leidt tot een meltdown of kernsmelting (zie hieronder). Er is nog verontrustend nieuws: ook voor de explosie was het stralingsniveau al fameus gestegen in de buurt van Fukushima I en II. Eén van de verklaringen daarvoor is volgens experts dat de aarbeving en/of de tsunami schade veroorzaakte waardoor radioactief materiaal uit de centrales ontsnapt.

En dan is er nog het feit dat er cesium en radioactief jodium werd gemeten in de buurt van de kerncentrales voor de knal, wat er op zou wijzen dat de containers met verrijkt uranium die dienen als kernbrandstof al aan het smelten zijn.

Volgens dezelfde experts stond het bedrijf de jongste uren dan ook voor een zware keuze: het moest beslissen om ten minste één van de twee centrales, die instaan voor 18 procent van de door nucleaire energie geleverde stroom in Japan, al dan niet compleet af te schrijven. De meest voor de hand liggende en effectieve oplossing is nu immers om de reactors te koelen door ze onder te zetten met een mengsel van zeewater en boorzuur. Maar dat betekent meteen dat de reactoren onherroepelijk afgeschreven worden. En een nieuwe kernreactor kost al gauw meer dan tien miljard.

Update 8
Het stralingsniveau rond de kerncentrale in Fukushima is weer aan het dalen. Dat zeggen de autoriteiten. In de centrale was eerder vandaag een explosie, waardoor een deel van het complex waarin de reactor staat instortte. De centrale lekte vervolgens radioactiviteit. Het is niet duidelijk hoe sterk de straling was. De reactor zelf is bij de explosie ongeschonden gebleven, zegt een woordvoerder van de Japanse regering. Na de ontploffing zijn volgens het Japanse persbureau Jiji drie medewerkers van de Fukushima 1-centrale blootgesteld aan radioactieve straling.

De Japanse autoriteiten zijn volgens het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) in Wenen bezig met voorbereidingen om jodiumpillen te verstrekken aan mensen die in de buurt van kerncentrales wonen in het getroffen gebied. Jodium kan bescherming bieden tegen blootstelling aan radioactiviteit. Het IAEA heeft de Japanners hulp aangeboden.

Update 9
zondag, 13 maart 2011
De door een aardbeving getroffen Japanse kerncentrale Fukushima I kampt met een nieuw probleem. De koeling van een andere reactor in het complex is compleet uitgevallen, waardoor er een kans bestaat op een explosie. Dat meldde het Japanse bureau voor Nucleaire Veiligheid zondag. De exploitant van de kerncentrale wil radioactieve stroom laten ontsnappen zodat de druk afneemt. Ondertussen is gebleken dat mogelijk 160 mensen zijn blootgesteld aan de straling die al eerder was vrijgekomen.

Volgens het bureau voor Nucleaire Veiligheid functioneert de noodkoeling van reactor nummer 3 niet meer. Een woordvoerder van de exploitant van de centrale, Tepco, zei dat de toevoer van water compleet is gestopt. De druk in de reactor is volgens hem gestegen. De exploitant is voorbereidingen begonnen om radioactief stoom te laten ontsnappen uit deze reactor, zodat de druk afneemt. Volgens een woordvoerder gaat het om een kleine hoeveelheid stoom, die de menselijke gezondheid niet zou aantasten.

Update 10
Japan probeert wanhopig een kernramp te voorkomen. In de kerncentrale Fukushima I waar gisteren een ontploffing was, zijn twee kernreactoren oververhit geraakt. De bovenkant van de splijtstaven van de reactor kwam enige tijd boven het koelwater uit, meldt de exploitant van de centrale. De oververhitte staven verdampten het koelwater te snel. Als de staven vrijkomen, kan dat leiden tot een rampzalige meltdown van de reactorkern.

Inmiddels zijn de staven weer helemaal door koelwater bedekt, stelt de woordvoerder van exploitant Tepco. Om de reactor weer onder controle te krijgen, is radioactieve stoom vrijgelaten in de buitenlucht. "De straling is laag genoeg om de menselijke gezondheid niet te schaden", zei de kabinetschef van de Japanse regering, Yukio Edano. Tegelijk is nieuw koelwater toegevoegd.

Update 11
In de kerncentrale van Fukushima zijn er nu ook problemen met reactor 2. Daardoor zijn drie reactoren getroffen sinds de aardbeving van vrijdag. Ook de tweede reactor wordt gekoeld met zeewater. Dat gebeurde vanmorgen al in een andere reactor. Een nieuwe explosie is niet uitgesloten, al noemt een woordvoerder van de centrale dat een zeldzaam scenario. Sinds gisteren komen er echter wel meer tegenstrijdige berichten van de overheid en uitbater Tepco. Bovendien zien Amerikaanse experts in het gebruik van zeewater als koelingsmiddel een wanhoopsdaad. Japan stevent volgens hen af op een ramp zoals die in Tsjernobyl. Niet iedereen gebruikt de verwijzing naar de ramp uit 1986, maar over de ernst van de zaak bestaat geen twijfel.

Zeewater gebruiken om een kernreactor af te koelen zoals de Japanners doen in de kerncentrale van Fukushima is volgens Amerikaanse kernspecialisten een wanhoopsdaad die aan de kernramp van Tsjernobyl doet denken. "De toestand is zo kritiek dat ze blijkbaar niet meer in staat zijn zoetwater aan te voeren om de reactor af te koelen", meende Robert Alvarez, specialist in kernontwapening bij het Institute for Policy Studies in Washington.

Er wordt gevreesd voor een tweede explosie in de kerncentrale. Daar zou het waterstof volgens de overheid voor kunnen zorgen. Sinds vanmorgen kwamen twee reactoren in de problemen. Die worden nu gekoeld met zeewater. Schade aan de kernreactoren verwachten ze niet. De waterstof bevindt zich in het gebouw, maar buiten de beschermende huls rond de kern. Dat is eenzelfde situatie als bij de explosie gisteren, toen de kernreactor ook niet beschadigd raakte. Over die explosie zijn experts het niet eens met de berichten van de uitbater van de kerncentrale. In het geval van waterstof zou er een grote steekvlam geweest moeten zijn. Ze vermoeden dat de druk van de radioactieve stoom gewoon te groot werd en het gebouw daar niet tegen bestand was.

Het stralingsniveau heeft op de site het wettelijke niveau overschreden. "De radioactiviteit was 's nachts afgenomen, maar is vanmorgen opnieuw gestegen en heeft intussen de door de overheid vastgelegde drempel overschreden", aldus een woordvoerder van de operator. "We hebben de autoriteiten ingelicht en hen een spoedrapport gestuurd."

De Japanners slagen er niet in om de reactoren af te koelen, en op de vraag of er dan al een meltdown aan het plaatsvinden is of gebeurd was, kwam het antwoord: "Dat proberen we te achterhalen". Een gedeeltelijke smelting wordt nu ook door de regering niet langer uitgesloten. Bij een meltdown wordt de reactorkern door verlies van de koeling zo heet, dat de regelmechanismen kapot gaan en daardoor de kettingreactie niet meer in de hand kan worden gehouden. Daardoor blijft, wanneer de kritische massa is bereikt, de temperatuur van de reactor potentieel toenemen, en smelt hij langzaam de grond in. Een enorme radioactieve besmetting van het milieu is dan een waarschijnlijk gevolg. Als de reactorkern ook nog op bijvoorbeeld grondwater stuit kan dat leiden tot een enorme chemische explosie waarbij radioactief materiaal over grote afstand verspreid raakt.

Update 12
Japan heeft de noodtoestand uitgeroepen voor de kerncentrale in de plaats Onagawa ten noorden van Tokio, omdat er buitensporig veel straling zou vrijkomen.

Bij de centrale van Onagawa is door de autoriteiten de noodtoestand afgekondigd. Er is straling gemeten, maar volgens de exploitant komt dat van een lek in een andere centrale.

In een derde kerncentrale in Japan is zondag het koelsysteem uitgevallen. Het gaat om een complex in Tokai op ongeveer 120 kilometer ten noorden van Tokio in de prefectuur Ibaraki in het vrijdag door een zware beving getroffen gebied, aldus het Japanse persbureau Kyodo.

Update 13
maandag 14 maart 2011
In de gehavende kerncentrale Fukushima I heeft zich weer een explosie voorgedaan. Dit heeft de Japanse tv maandag gemeld. Er stijgt rook op uit het gebouw. Het aantal gewonden als gevolg van de nieuwe explosie is opgelopen tot elf. Zeven mensen die eerder als vermist waren gemeld, zijn inmiddels gevonden. Volgens nucleair deskundigen is waarschijnlijk een mengsel van waterstof en zuurstof ontploft. Een soortgelijk incident had zich zaterdag al voorgedaan. Het reactorvat is door de nieuwe explosie waarschijnlijk niet beschadigd.

Update 14
De situatie in de kerncentrale van Fukushima is opnieuw ernstiger geworden. In de kerncentrale Fukushima 1 dreigt in drie reactoren een kernsmelting te ontstaan. De splijtstofstaven van reactor 2 zijn helemaal droog komen te staan. Door die blootstelling aan lucht verhoogt de kans op een radioactief lek en zelfs een meltdown. In deze reactor zou volgens sommige bronnen zelfs al een gedeeltelijke meltdown gebeurd zijn. De Japanse regering bevestigde op een persconferentie dat een meltdown aan de gang is in de drie reactoren. Ingenieurs kunnen nu niet anders dan regelmatig radioactieve stoom los te laten. Eerder op de dag was er een ontploffing nabij een andere reactor. Rond de kerncentrale is de situatie uiterst gevaarlijk. Een poging met zeewater koeling te brengen, is mislukt.

Update 15
Vier dagen na de verwoestende aardbeving en tsunami blijven de nucleaire problemen in Japan escaleren. En terwijl de Japanse overheid en uitbater Tepco de situatie blijven minimaliseren, moet het land volgens experts in zowel Japan als de VS er rekening mee houden dat het nog weken, maanden en misschien wel een jaar gaat duren voor de reactors onder controle zijn. Ondertussen moet voortdurend (steeds) giftige(re) stoom worden gelost. Zoiets heet een "feed and bleed". Dat is in het beste geval. Het slechtste nieuws komt vandaag van één van de ontwerpers van de stalen koepel die de reactor beschermt, Masashi Goto. Hij vreest dat die niet sterk genoeg is en het gaat begeven. In dat geval zitten we wél met een nieuwe Tsjernobyl.

De New York Times kon ook vernemen dat ondanks sussende berichten het Pentagon "erg verontrust" is over het feit dat een helikopter op 100 kilometer van de centrale vloog en daarbij genoeg straling (er werd ondermeer cesium -137 en jodium-121 gedetecteerd) om het alarm te doen afgaan bij terugkeer op het moederschip. De 17 aan boord moesten een ontsmettingsbehandeling ondergaan.

Update 16
dinsdag, 15 maart 2011
Een van de reactorvaten in de Japanse kerncentrale Fukushima I lijkt schade te hebben. Onderin de reactorkern lijkt een scheur te zitten, heeft de regering van Japan gezegd. De schade kan duiden op een ernstig stralingslek, maar de Japanners hebben geen verhoogde straling gemeten. Als de vermoedens kloppen, zou dat de eerste schade aan een reactorkern zijn.

Ondertussen wordt een nieuwe explosie gemeld bij de kerncentrale. Volgens de Japanse tv is een ontploffing gehoord. Deze keer zou een andere reactor van de centrale zijn getroffen.

Update 17
Reactor 4 in de kerncentrale Fukushima I is in brand gevlogen. Dit heeft een zegsman van de Japanse regering bekendgemaakt. Reddingswerkers proberen de brand te blussen. Eerder hadden zich explosies voorgedaan in de reactoren 1, 2 en 3. Reddingswerkers pompen water in die reactoren.

Door de brand komt meer radioactiviteit vrij waardoor het stralingsniveau volgens de regering nu gevaarlijk is voor de volksgezondheid. In een straal van 30 kilometer rond de centrale wordt iedereen die niet is geëvacueerd, verzocht binnen te blijven, ramen gesloten te houden en bijvoorbeeld geen was buiten te hangen. Het gemeten stralingsniveau in de buurt van reactor 3 ligt vierhonderd keer hoger dan de toegestane jaarlimiet. Hoe verder men zich van de centrale bevindt, hoe beter.

Update 18
De controlekamer van reactor nummer vier in de Fukushima-kerncentrale is niet langer veilig voor het personeel. Uitbater Tepco heeft dat via persagentschap Kyodo laten weten. Dat is voorlopig het recentste slechte nieuws dat voortspruit uit twee ontwikkelingen in de Fukushima-centrale die nucleaire experts bijzonder zenuwachtig maken, en de ontploffing die een lek sloeg in reactor twee is daar niet eens bij. Het gaat om de brand die uitbrak in het gebouw waar reactor vier huist, en het nieuws enkele uren later dat het bad met gebruikte nucleaire brandstof in dat gebouw aan het koken is. Tepco slaagt er niet in om vers koelwater naar reactor 4 te doen stromen.

Inwoners van Tokio ontvluchten dinsdag de metropool of slaan aan het hamsteren. Ze slaan massaal voedsel, water, mondkapjes en noodvoorraden in uit angst dat ze binnen afzienbare tijd hun huis niet uit kunnen door verhoogde radioactiviteit. Een gevaarlijke radioactieve wolk dreigde naar de stad te trekken, nadat er in twee reactoren van de Fukushima-kerncentrale problemen ontstonden.

Inmiddels heeft een nieuwe aardbeving met een kracht van 6.0 op de schaal van Richter het oosten van Japan getroffen. Ook in Tokyo bewogen gebouwen heen en weer. Volgens de zender NHK is er geen gevaar voor een nieuwe tsunami.

VOLG DE TOESTAND IN JAPAN LIVE

Bron: www.nu.nl, www.telegraaf.nl, www.hln.be, www.rtl.nl
Toegevoegd: 12 maart 2011



Print deze pagina
Terug